Powiat rastenburski / kętrzyński w statystyce

Mapkę udostępniło Starostwo Powiatowe w Kętrzynie

W bieżącym roku obchodzimy 25. rocznicę reformy administracyjnej, w której utworzono w Polsce  istniejące do dziś powiaty. W związku z tym – na podstawie spisów powszechnych – przedstawiamy kilka danych statystycznych dotyczących powiatu kętrzyńskiego. Jednak historia istnienia naszego powiatu ma ponad 200 lat i sięga roku 1818, czyli reformy administracyjnej w Prusach, w granicach której leżał dzisiejszy powiat kętrzyński.

Z chwilą utworzenia w 1818r. na terenie królestwa pruskiego powiatów, dokonano spisu ludności i budynków mieszkalnych z podziałem na parafie w nowo powstałych powiatach. Powiat rastenburski / kętrzyński w latach 1818-1945 obejmował terytorialnie mniejszy obszar niż obecnie.

Dzisiejszy teren powiatu kętrzyńskiego obejmuje swoim zasięgiem prawie połowę (południową część) dawnego powiatu gierdawskiego, wschodnią część powiatu reszelskigo, północny skrawek powiatu mrągowskiego (m.in. Nakomiady, Koczarki, Langanki, Owczarnia, Salpik, Bałowo, Godzikowo, Ugiertowo, Sykstyny), trzy miejscowości powiatu węgorzewskiego (Gryzławki, Mażany, Suchodoły) i jedną miejscowość z dawnego powiatu giżyckiego (Martiany).

Na przeważającym obszarze dzisiejszego powiatu kętrzyńskiego (bez 10 miejscowości z dawnego powiatu mrągowskiego, węgorzewskiego i giżyckiego) według danych z 1820r. było ogółem 3735 domów mieszkalnych (w tym na terenie dawnego powiatu gierdawskiego 347, reszelskiego – 461 i rastenburskiego – 2927 domów). Liczba ludności na powyższym obszarze wynosiła ogółem 33.770 mieszkańców (w tym powiatu gierdawskiego 3386, reszelskiego – 4748 i rastenburskiego – 25.636 osób).

Spisy dokonywane były także później, o czym mówią poniższe zestawienia.

Na podstawie danych z 1848r. (wg spisu z 1846r.) – na terenie powiatu rastenburskiego ogółem było 278 miejscowości. Liczba ludności wynosiła 29.485 plus 7978 w samym mieście Rastenburg / Kętrzyn (ogółem 37.463). Liczba mężczyzn – 18.227, kobiet – 19.236; ewangelików było 36.153, katolików – 1200, wyznawców judaizmu – 110. Ludność mówiąca po niemiecku – 36.920, a po polsku – 543.

Podano także stan pogłowia: konie – 10.304 szt., bydło – 15.357 szt., owce – 63.349 szt., trzoda – 12.938 szt.

Dane z 1861r. – na terenie powiatu rastenburskiego było ogółem 306 miejscowości. Liczba ludności – 29.658 (powiat) plus miasto Rastenburg / Kętrzyn 8255 (ogółem 37.913). Liczba mężczyzn – 18.132, kobiet – 19.781; ewangelików było 36.300, katolików – 1471, wyznawców judaizmu – 142.

Stan pogłowia: konie – 10.583 szt., bydło – 18.327 szt., owce – 37.869 szt., trzoda – 13.667 szt.

Dane z 1925r. – powiat rastenburski zajmował obszar 87.421 ha. Liczba ludności ogółem – 68.665, z tego – 52.383 (powiat),13.941 (miasto Kętrzyn) oraz 2341 (Korsze).

Dane z 1931r. – powiat składał się z 3 gmin miejskich (Ketrzyn, Barciany, Srokowo o łącznej pow. 5.993 ha) oraz 81 gmin wiejskich (pow. 81 km²). Liczba ludności 52.250 (25.531 mężczyzn i 26.719 kobiet); ewangelików – 47.547, katolików – 3809, wyznawców judaizmu – 142;

W 1903r. było 112 majątków ziemskich, a w 1913r. – 147. Największe z nich to: hrabstwo Drogosze z 7. folwarkami – 5663 ha; Łankiejmy – 4289 ha; Prosna – 3036 ha; Skierki – 2500 ha; Wielewo – 2162 ha; Arklity – 1890 ha; Wopławki – 1363 ha; Siniec – 1357 ha; Głowbity – 1243 ha i Płutniki – 1155 ha.

W latach 1945-1974 powiat nie obejmował znacznej części obszaru obecnej gminy Reszel (wchodził tylko wschodni jej teren z takimi miejscowościami jak Pilec, Święta Lipka, Bezławki, Pieckowo). Poza tym w skład powiatu kętrzyńskiego wchodziło sołectwo Lwowiec.

Do utworzonego w 1999r. powiatu kętrzyńskiego, oprócz całego, dawnego powiatu rastenburskiego (Kreis Rastenburg), włączono:

– w gminie Barciany 40 miejscowości z dawnego powiatu gierdawskiego (Kreis Gerdauen);

– w gminie Kętrzyn 12 miejscowości z dawnego powiatu mrągowskiego (Kreis Sensburg), 3 miejscowości z powiatu węgorzewskiego (Kreis Angerburg) i 1 miejscowość z powiatu giżyckiego (Kreis Lötzen);

– w gminie Reszel 25 miejscowości z dawnego powiatu reszelskiego (Kreis Rössel);

– w gminie Srokowo 15 miejscowości z dawnego powiatu gierdawskiego (Kreis Gerdauen);

W obecnych granicach administracyjnych powiatu kętrzyńskiego liczba miejscowości wynosi 379, z tego 69 już nie istnieje. Według podziału na gminy, to:

Gmina Barciany – 91 miejscowości, z tego 14 nie istnieje;

Gmina Kętrzyn – 99 miejscowości, z tego 21 nie istnieje;

Gmina Korsze – 80 miejscowości, z tego 16 nie istnieje;

Gmina Reszel – 49 miejscowości, z tego 5 nie istnieje;

Gmina Srokowo – 60 miejscowości, z tego 13 nie istnieje.

 

Opracował: Tadeusz Korowaj